รูปที่ 1
 

มาอัพเดทใช้หนี้ครับหลังจากหายหน้าไปนาน   เอาเป็นว่าฉายซ้ำอีกรอบละกันนะครับ

ลองดูรูปแรกก่อนเลยครับเป็นการขึ้นแบบต่าง ๆ ทั้ง 1x 2x 3x 4x

      รูปที่ 1
 

ส่วนรูปที่สองเป็นรูปอธิบายโหลดในลักษณะต่าง ๆ

      รูปที่ 1
 

ทีนี้ก็มาถึงขั้นตอนลองของ มีซี่ลวด ดุม   และขอบล้อที่เหมาะสมเราก็จะเริ่มสานล้อแบบ 3X   (ล้อหน้าหลังก็เหมือนๆกันครับ สานแบบเดียวกัน)   จะเริ่มทางด้านขวาก่อน   ดูดีดีจะเห็นว่ารูที่ขอบล้อมีเยื้องซ้ายขวาอยู่หันให้ถูกด้านนะครับ   ในรูป1 รูที่อยู่ตรงสันตรงกลางคือรูจุ๊ปลมนะครับ เผื่อดูไม่ชัด

      รูปที่ 1
 

พอได้ขั้นแรกแล้วก็มาต่อกันที่รูปสอง   นับไปจนถึงรูที่4แล้วสอดตามรูป   โดยซี่แรกของชุดนี้สอดแล้วจะพาดผ่านด้านบนเสมอ จากนั้นก็นับไปอีก   4รูแล้วก็สอดไปเรื่อยๆจนครบชุด

      รูปที่ 1
 

มาถึงลวดชุดที่สามทีนี้เราจะสอดโดยเยื้องไปทางซ้าย   ซี่แรกที่สอดมาจากรูที่6 จะอยู่เหนือเส้น3และ5   แต่สอดใต้เส้นจากรูที่1 อย่าลืมนะครับนับ 1 2 3 4แล้วก็สอด   ต่อไปสอดจากรูที่4 พาดผ่านด้านบนเส้น1 เริ่มตามรูปแล้วนับ 1234สอด   1234สอดไปจนครบชุดก็จะครบสมบูรณ์1ด้าน

      รูปที่ 1
 

ต่อไปเรามาเริ่มฝั่งซ้ายกัน ดูในรูปดีๆนะครับ ซี่ที่อยู่ด้านใน   อันนั้นคือซี่เริ่มต้นหรือซี่หมายเลข1ของฝั่งขวา   ดูเส้นประที่ผ่ากลางดุมจนมาถึงปีกด้านซ้าย   ให้เริ่มสอดซี่แรกของฝั่งซ้ายในรูที่อยู่ด้านขวามือชิดเส้นประ
 

      รูปที่ 1
 

ตามรูปที่5 หงายล้อฝั่งซ้ายขึ้นมาแล้วสอดซี่ที่สองได้ตามรูปเลย   ก็จะได้คู่หลัก ซึ่งพร้อมที่จะเริ่มชุดต่อไปแล้ว

      รูปที่ 1
 

รูปที่6 เริ่มนับรู จนถึงรูที่4   สอดซี่ลวดจากรูที่ผ่านด้านบนของซี่หลักที่ออกมาจากรูที่8   สอดซี่ลวดจากรูที่5 เสร็จแล้วก็นับไปอีก4รู   แล้วก็เอาหัวซี่ลวดมาขันไว้ ทำแบบนี้ไปจนครบชุด

      รูปที่ 1
 

รูปที่7เป็นการสานลวดชุดสุดท้าย เริ่มสอดซี่ลวดออกจากรูที่6   ผ่านบนซี่ที่ออกจากรู3 รู5 แล้วมุดลงใต้ลวดเส้นที่ออกมาจากรูที่1   ต่อด้วยซี่ลวดจากรูที่4 ผาดไปบน ลวดที่ออกจากรูที่3และ1   จากนั้นก็มุดใต้ลวดที่ออกมาจากรู15   อย่าลืมนับไล่ไปที่ละ4ให้เป็นนิสัย คุณก็จะไม่พลาด   การทำครั้งแรกอาจจะกินเวลานานหน่อยอย่าหงุดหงิดนะครับ   ถ้ามีการผิดพลาดให้ลองย้อนดูเป็นสเต็ปๆว่าผิดตรงไหน

      รูปที่ 1
 

รูป8 ภาพล้อที่สมบูรณ์แล้ว   ถ้าอ่านแล้วงงพยายามดูรูปให้ดีๆครับในการทำครั้งแรก   ถ้ามีข้อผิดพลาด ควรรื้อให้ย้อนไปทีละขั้นๆ จนกว่าจะเจอเหตุ   คงเสียเวลาแต่จะจำไปนานเท่านาน ***********   เมื่อทำทุกอย่างเสร็จแล้วคุณก็จะได้ล้อที่สานด้วยมือตัวเองเป็นคู่แรก   มันภูมิใจดีครับ ขอแสดงความยินดีกับคนที่มาถึงขั้นนี้

ต่อไปจะเป็นการเกลาล้อให้กลม ไม่เบี้ยว ไม่โดด ขอทำใจก่อน   นึกไม่ออกว่าจะเขียนยังไงถึงจะกระชับได้ใจความมากที่สุด   เพราะมันยากก็อีตรงนี้แหละ

      รูปที่ 1

      รูปที่ 2

      รูปที่ 3
 

ตอบคำถามคุณfasiก่อนละกันนะครับ

1.ป๋าลูและคุณpigabike การเกลาล้อให้กลม ไม่เบี้ยว ไม่โดด   ช่วยอธิบายหน่อยนะครับว่ามันมี เทคนิคอะไรบ้าง   ความตึงเส้นลวดรู้ได้อย่างไรว่าพอดี   ตอนนี้ผมกำลังจะสร้างล้อด้วยสองมือของผมครับ

การเกลาล้อต้องค่อยๆตะล่อมทำไปให้หมุนได้ไม่เบี้ยวซ้ายขวา   โดดน้อยที่สุด(กลม)   เพราะจริงแล้วส่วนโค้งตรงจุดเชื่อมของล้อแนวมันมักจะไม่กลมอย่างสมบูรณ์แบบ   และได้ศูนย์สมมาตรทั้งซ้ายและขวาครับ   โดยที่แรงตึงของซี่ลวดต้องสูงพอวัดได้โดยใช้เครื่องมือที่ชื่อTensiometer   จะทำให้ล้อของเราแข็งแรงได้มากที่สุด ส่งผ่านแรงลงพื้นได้มากที่สุด

2.จากการที่ผมเคยรู้มาว่าการขึ้นดุมหลัง   ฝั่งขวากับฝั่งซ้ายมีความยาวไม่เท่ากัน  ซี่ลวดด้านสั้นจะขึ้นข้าง   free hub ไม่ทราบว่าถูกหรือเปล่าครับ

แม่นละครับ ซี่ฝั่งตรงข้ามเฟืองถ้าความยาวถูกต้อง   จะมีค่าแรงตึงประมาณ60%ของอีกฝั่งนึง   มันทำให้การขึ้นล้อหลังง่ายกว่าล้อหน้าในความรู้สึกของผม   ถ้าเราจะทำล้อมากๆก็ควรจะมีสต๊อคซี่ลวดหลายๆเบอร์ให้ละเอียดมากที่สุดจะสะดวกที่สุดเวลาทำงานกะล้อหลายๆแบบ

      รูปที่ 1
 

เครื่องมือจำเป็นสามอย่างในการทำล้อเพื่อความสะใจ   ก็มีแท่นตั้งล้อดีๆหน่อย ต้องมีความแข็งแรง ใช้งานถอดล้อเข้าออก   สะดวกไม่เทอะทะ ที่ควรมีอีกอันนึงก็คันศรพระราม wheel dishing   gauge ไว้เช็คสมมาตรของล้อ ส่วนอันสุดท้ายเครื่องวัดแรงตึง   สำหรับผมเองต้องมีไม่งั้นเหมือนคนตาบอด   เดี๋ยวนี้มันวัดค่าแล้วเอามาพลอตลงคอม   ก็จะได้กราฟแรงตึงที่เราดูแล้วเข้าใจง่ายว่าจะทำไงกะล้อที่ขึ้นดี   มันเห็นภาพชัดเหมาะกะการทำความเข้าใจ   แต่ช้าและไม่สะดวกพอทำล้อหลายๆวงเข้ามันจะผ่านตรงนี้ไป(มักง่าย)   เพราะเข้าใจและมีภาพพวกนี้คร่าวๆในหัวอยู่แล้วก็มักจะลุยไปเลย

สำหรับล้อน้าหมูทางเรียบ1885 ลองเอามาปั่นสนามโหดๆขึ้นลงชันๆ   ซักวันน่าจะออกอาการ สงกะสัยจะทำไว้เล่นทางเรียบสถานเดียว   ผมบอกได้เลยว่าล้อของน้าหมูมันจะย้วยนะครับ   มันไม่มีการถ่ายแรงในตัวซี่ลวดออกไปยังซี่อื่นเลย ความแข็งแรงลดลง   ย่ำแล้วมันไม่พุ่งจะสะใจโก๋ทางเรียบหรืออีแบบนี้

      รูปที่ 1

      รูปที่ 2
 

ได้รูปมาละประแจขันหัวซี่ลวดดีทีรุ่นใหม่แบบจับสี่ทาง

      รูปที่ 1
 

พอเครื่องมือครบก็เอาล้อขึ้นแท่นหยอดน้ำมัน   ใช้ไขควงปากแบนตัวใหญ่ของชุดไขควงซ่อมนาฬิกาขันกวดซี่ลวดให้ตึงพอประมาณเป็นแนวเส้นตรง   จากนั้นเราจะเริ่มกระบวนการขันๆๆๆๆๆๆๆโดยใช้ประแจขันหัวซี่ลวด   ว่าแต่ขันทางไหนก่อนดีละ เริ่มเกลาให้เบี้ยวซ้ายขวาน้อยๆลง   จากรูปที่เห็นเบี้ยวมากก็ต้องทั้งดึงและคลาย   น้อยหน่อยก็ดึงหรือคลายตามความเหมาะสม ของแบบนี้ไม่ลองไม่รู้

      รูปที่ 1
 

ถ้าล้อโดดก็ดึงเข้า และในทางกลับกันดึงเข้ามากไปก็ต้องคลายนะ

      รูปที่ 1
 

หลังจากที่ล้อไม่เบี้ยวหรือเบี้ยวน้อยมากๆแล้ว   ต้องทำการจับให้ล้อได้ศูนย์ ดูรูปบนซ้ายก่อน   เค้าจะเริ่มโดยการยึดด้านขวาของล้อเป็นแนวอ้างอิงก่อน   คันศรแปะลงไปตามรูป แล้วหมุนแกนกลางคันศรลงไปจนแตะกลางแกนดุม   แล้วเอาคันศรมาวัดอีกฝั่งหนึ่งถ้าเป็นแบบรูปบนขวา   แสดงว่าแนวล้อเยื้องไปทางขวา ต้องดึงให้แนวมันกลับมาทางซ้าย

ถ้าวัดแล้วออกมาเป็นแบบรูปล่างซ้าย แสดงว่าแนวล้อเยื้องมาทางซ้าย   ก็ต้องเปลี่ยนแนวให้เลื่อนมาทางขวา

หากแนวล้อตรงพอดีแล้วเราก็จะวัดด้านซ้ายได้เท่ากับด้านขวาเป๊ะตามรูปล่างขวา

      รูปที่ 1

      รูปที่ 2
 

เมื่อผมเริ่มสานล้อครั้งแรกใช้เวลางมอยู่สามชั่วโมง   เกลาล้อล้อแรกใช้เวลาครึ่งวัน   วัด-แก้ความตึงซี่ลวดหมดไปอีกสามสี่ชั่วโมง   ถ้าช่างทำล้อทุกคนต้องทำทุกอย่างให้เพอเฟ็คคงไม่ต้องทำอย่างอื่นกันพอดี   ความการวัดความตึงซี่ลวดเป็นขั้นตอนที่ยุ่งยากเพิ่มเติมขึ้นมาจากการตั้งล้อปรกติ   และเกินความรู้เชิงช่างที่สั่งสอนกันมาในระบบช่างบ้านเรา   เคยมีเด็กที่เป็นช่างที่สระบุรีสนใจมาถามผม ผมก็ให้แกมานั่งวัดๆ   บีบล้อที่ผมทำเสร็จไว้แล้ว   แกก็ส่ายหัวบอกพี่แบบนี้มันใช้เวลาเกินไป   แก้ล้อก็ยากช่างทั่วไปเจอล้อแบบนี้มีหวังทำหัวซี่ลวดเยินหมด...

การวัดความตึงซี่ลวด จะทำเมื่อเราได้ล้อที่เกือบจะลงตัว   ซี่ลวดตึงมากๆแต่ยังไม่ถึงสเป็คที่โรงงานกำหนด   เราก็ไล่วัดไปทีละด้าน ซี่ไหนเกินช่วงความตึงในสเป็คเราก็ลด   หย่อนไปเราก็เพิ่ม ค่อยๆตะล่อมทำหลายๆรอบเข้า   ค่าความตึงมันจะเรียงตัวได้ใกล้เคียงกัน   แต่เราก็ต้องไม่ลืมที่จะรักษาความกลม และแนวล้อเอาไว้ให้ได้   อ่านแล้วยากดีมั๊ยครับ   ทุกวันนี้ถ้าผมจะทำล้อใช้เองหรือทำให้ใครซักคู่   ผมต้องใช้เวลาราวอาทิตย์นึงกว่าจะจัดการเสร็จ สานล้อวันละวง   รวบรวมสติอีกสามสี่วัน พอมีวันไหนที่หยุดยาวอย่างวันอาทิตย์   ก็ค่อยลงมือทำทีรวดเดียว   ตอนนั้นในสมองมันไม่มีเวลาคิดอย่างอื่นนอกจากหมุนล้อ   บิดไปบิดมาทำไปเรื่อยๆ ตาดู หูฟัง มือก็ทำไป ทำเสร็จก็หมดแรงพอดี

เทคนิคเพิ่มเติมเวลาที่เราทำล้อเกลารอบนึงเรียบร้อยแล้วควรจะทำstress   relieving   ด้วยการบีบซี่ลวดเป็นคู่เข้าด้วยกัน(ดูรูป)ตอนบีบเราจะเห็นว่าล้อมันเบี่ยงไปนิดๆเสร็จแล้วก็ต้องเกลาให้มันกลมทำแบบนี้ไปเรื่อยๆจนลงตัวนั่นแหละครับ   ถ้าเจ็บมือเราอาจจะใช้อีกวิธีหนึ่งคือการเพิ่มโหลดให้ล้อวิธีนี้จะโหดหน่อยแต่ได้ผลดี   คือเอาไม่ปาร์เก้รองที่แกนดุม   จับขอบล้อที่มีซี่ลวดเชื่อมตามแนวสามและเก้านาฬิกาแล้วกดน้ำหนักตัวเบาๆซี่ลวดคู่ไหนยังไม่เข้าที่เข้าทางมันก็จะลั่น   ทำแบบนี้จนครบซี่ลวดทุกคู่ในล้อด้านนั้น   แล้วก็พลิกมาทำแบบเดี่ยวกันในอีกด้านด้วย   ทำเสร็จล้อมันก็จะเบี้ยวนิดๆ ก็เกลาให้กลมและรักษาแนวล้อเอาไว้   แล้วก็ทำซ้ำอีกจนล้อกลม ไม่โดด ได้ศูนย์ ความตึงได้ที่